Category Archives: Blog 2025

Podziękowania

Dni Twierdzy Kraków 2025

Za nami dwa tygodnie – trzy pełne wrażeń weekendy – wyjątkowego święta poświęconego dziedzictwu Twierdzy Kraków. W ramach Dni Twierdzy Kraków 2025 odbyło się ponad 70 wydarzeń na obiektach wchodzących w skład dawnego systemu obronnego miasta.
Uczestnicy mogli wziąć udział w spacerach z przewodnikami, wykładach, wystawach, warsztatach, koncercie orkiestry wojskowej, a także w aktywnych formach poznawania Twierdzy, takich jak Bieg Twierdzy Kraków, wycieczki rowerowe, rejs statkiem po Wiśle, nocowanie na forcie, nocne zwiedzanie czy rodzinny piknik forteczny. Nie zabrakło również spotkań z rekonstruktorami historycznymi oraz prezentacji filmów o Twierdzy.
W samych spacerach z przewodnikami udział wzięło ponad tysiąc osób, a łączna liczba uczestników wszystkich wydarzeń sięgnęła 2,5–3 tysięcy osób, które miały okazję poznać fragment niezwykłego dziedzictwa, jakim jest Twierdza Kraków.
Zakończyliśmy Dni Twierdzy Kraków spacerem na Forcie 2 Kościuszko, który poprowadził dr Krzysztof Wielgus, oraz pokazem iluminacji wyremontowanego fragmentu fortu – wydarzeniem, które w wyjątkowy sposób zamknęło tegoroczne obchody.
Składamy serdeczne podziękowania wszystkim zarządcom i operatorom obiektów fortecznych za otwarcie bram swoich obiektów i umożliwienie odkrywania ich historii.
Przede wszystkim jednak dziękujemy przewodnikom – pasjonatom i miłośnikom Twierdzy Kraków. To dzięki nim obiekty ożyły na nowo – ich opowieści, wiedza i zaangażowanie sprawiły, że historia stała się bliska i inspirująca. To im należą się największe brawa i wyrazy uznania. My mieliśmy jedynie przyjemność i zaszczyt zadbać o stronę organizacyjną i logistyczną przedsięwzięcia.
Dziękujemy wszystkim uczestnikom za obecność i wspólne odkrywanie Twierdzy Kraków.
Do zobaczenia za rok – na kolejnej edycji Dni Twierdzy Kraków, która, jak zawsze, przyniesie moc nowych wrażeń i odkryć.
Stowarzyszenie Adventure
Zadanie zostało zrealizowane przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kraków.

Śladami historii fortecznej Starego Podgórza – spacer z przewodnikiem

Zapraszamy Państwa 4 października o godz. 16:30 na spacer po podgórskiej części austrowęgierskich umocnień.

W trakcie oprowadzania postaramy się przybliżyć zarówno obiekty obronne, jak i tajniki zaplecza logistycznego tego potężnego przedsięwzięcia wojskowego.

Na trasie znajdą się miejsca doskonale kojarzące się z Twierdzą, ale również mniej oczywiste punkty.

Prowadzenie Piotr Grajpel (Fundacja Metropolis).

 

Zbiórka o 16:30, pod Szarym Domem (ul. Jerozolimska 3)

Miejsce zbiórki: https://maps.app.goo.gl/SftMNae7A1eQYYiu6

„800 lat w pół godziny, czyli oprowadzanie po kościele w Staniątkach ze szklanką szrapnelową w ręce”

„800 lat w pół godziny, czyli oprowadzanie po kościele w Staniątkach ze szklanką szrapnelową w ręce”
Zobaczycie szklanki szrapnelowe z 1914r. i to zarówno te wysoko w ścianie jak i egzemplarze do zobaczenia z bliska. Żeby jednak nie było zbyt „wojennie” to omówiona zostanie historia Opactwa z obrazem Matki Bożej Bolesnej, a także pokazane zostaną odciski palców w cegle sprzed 800 lat i przerażające malowidło przedstawiające “piekło dla pijaków”.
TERMIN: 5 października, niedziela, g.16:15
MIEJSCE ZBIÓRKI: plac przed wejściem do kościoła staniąteckiego, przy ścianie z pociskami
„Królestwo s.Zacharii, czyli zwiedzanie sali muzealnej Opactwa Staniąteckiego”
Klasztorny skarbiec był wielokrotnie rabowany przez Szwedów oraz w wyniku kontrybucji cesarzy austriackich. Do naszych czasów zachowało się jednak wiele wspaniałych szat, ksiąg i sprzętów liturgicznych. Zapraszamy do ich zobaczenia i poznania ich historii.
TERMIN: 5 października, niedziela, g.16:45
MIEJSCE ZBIÓRKI: wewnątrz kościoła, w tylnej części, pod chórem zakonnym
Informacje na temat dojazdu https://skroc.pl/Staniatki_dojazd
Nabożeństwo różańcowe o g.17:30, a msza św. o g.18:00.

Nocowanie w Forcie Olszanica – odkryj Twierdzę Kraków po zmroku!

Zapraszamy 4 października na wyjątkowe wydarzenie, podczas którego będziecie mogli poczuć atmosferę dawnej Twierdzy Kraków od zupełnie innej strony. Fort 39 w Olszanicy dziś pełniący funkcję schroniska młodzieżowego, otwiera swoje wnętrza dla uczestników specjalnego noclegu historycznego.

W programie:

  • Nocleg w forcie – do dyspozycji uczestników przygotowaliśmy 24 miejsca w klimatycznych pokojach wieloosobowych (łóżka piętrowe, prawdziwy koszarowy klimat!).

  • Zwiedzanie obiektu – poznacie życie żołnierzy w koszarach i tajemnice fortecznych korytarzy.

  • Ognisko i pieczenie kiełbasek – jeśli dopisze pogoda, wieczór spędzimy przy ogniu, w otoczeniu fortecznych murów.

  • Forteczna niespodzianka – specjalnie dla uczestników przygotowana przez „załogę fortu”.

  • Spotkanie z końmi – rodziny z dziećmi będą mogły rano odwiedzić pobliską stadninę i zajrzeć za kulisy zawodów jeździeckich, które odbywają się tu w niedzielę.

Opiekę nad uczestnikami wydarzenia przejmie Tomasz Jamróz Piłsudski, który zadba o niepowtarzalny klimat spotkania.

To wyjątkowa okazja, by zobaczyć jak funkcjonowały obiekty, a jednocześnie spędzić noc w niecodziennym miejscu – w jednym z fortów Twierdzy Kraków.

👉 Liczba miejsc ograniczona do 24 osób – decyduje kolejność zgłoszeń!

Zadanie publiczne współfinansowane ze środków Miasta Krakowa.


Fort 39 Olszanica
„Fort 39 Olszanica / Gz. Olszanica (pośredni, międzypolowy obrony bliskiej) powstał w latach 1884-85 jako prowizoryczny dwuwałowy fort artyleryjski nie posiadający elementów kubaturowych, charakterystycznych dla fortów stałych. Przewidywano w nim natomiast miejsce na budowę schronu dla załogi w części szyjowej oraz schronów pogotowia na wale dolnym. W 1913 roku obiekt został przebudowany na stały fort obrony bliskiej, całkowicie pozbawiony artylerii. Przebudowa objęła praktycznie wszystkie jego elementy, łącznie z korektą narysu.”(kaponiera.pl)
Więcej informacji na http://www.kaponiera.pl/3/olszanica.html

Fort 39 Olszanica – ulica Kosmowska 12, 30-240 Kraków


zdjęcie nagłówkowe z zasobów Ośrodka Szkolno-Wypoczynkowego „Fort 39”

Szpiegowska GRA TERENOWA!


Bastion III Kleparz
Bastion III Kleparz powstał w latach 1860-66 jako typowy fort reditowy. Ze względu na to, iż teren był stosunkowo łatwy do zdobycia przez wrogów, a dodatkowo leżał w sąsiedztwie Traktu Warszawskiego zrezygnowano z ziemno-drewnianych bastionów (jak w przypadku bastionów I, I 1/2, II) na rzecz potężnego, reditowego fortu. W kierunku rdzenia obiekt zwrócony był nietypową kaponierą o sporych rozmiarach mającą za zadanie pilnowanie najbliższego zapola. Kaponiera wewnętrzna wraz z kaponierą szyjową tworzą potężnie rozbudowany zespół, z dwoma dziedzińcami i amfiladami sklepionych kazamat. Niespotykane rozmiary tych obiektów są konsekwencją wmontowania fortu w ciągły system wałów i fos rdzenia twierdzy. (kaponiera.pl)

Bastion III Kleparz  Kamienna 2-4, 30-001 Kraków


zdjęcie nagłówkowe: dr Krzysztof Wielgus,PK, via portal kaponiera.pl

Narracyjne zwiedzanie Bastionu III Kleparz

Serdecznie zapraszamy w dniu 2 października o godz. 17:30 na zwiedzanie Bastionu III Kleparz, które odbędzie się w ramach wyjątkowego wydarzenia pod opieką dr inż. arch. Krzysztofa Wielgusa.

Podczas zwiedzania będziecie mieli okazję poznać architekturę tego obiektu, wał artylerii na którym znajdują się repliki armat oraz lewostronną kaponierę czołowo-barkową, zwaną „kocimi uszami”.

W wyremontowanej kaponierze zobaczymy wystawę oraz na uczestników czekać będzie ciepły poczęstunek.

Zbiórka na placu wielofunkcyjnym – parkingu przed Klubem „Forty Kleparz”, wejście od strony Alej Słowackiego, obok „Parku Krakowianek”.

Zwiedzanie poprowadzi dr inż. arch. Krzysztof Wielgus

Rezerwacja miejsc w kalendarzu od dnia 29.09.2024


Bastion III Kleparz
Bastion III Kleparz powstał w latach 1860-66 jako typowy fort reditowy. Ze względu na to, iż teren był stosunkowo łatwy do zdobycia przez wrogów, a dodatkowo leżał w sąsiedztwie Traktu Warszawskiego zrezygnowano z ziemno-drewnianych bastionów (jak w przypadku bastionów I, I 1/2, II) na rzecz potężnego, reditowego fortu. W kierunku rdzenia obiekt zwrócony był nietypową kaponierą o sporych rozmiarach mającą za zadanie pilnowanie najbliższego zapola. Kaponiera wewnętrzna wraz z kaponierą szyjową tworzą potężnie rozbudowany zespół, z dwoma dziedzińcami i amfiladami sklepionych kazamat. Niespotykane rozmiary tych obiektów są konsekwencją wmontowania fortu w ciągły system wałów i fos rdzenia twierdzy. (kaponiera.pl)

Bastion III Kleparz  Kamienna 2-4, 30-001 Kraków


zdjęcie nagłówkowe: dr Krzysztof Wielgus,PK, via portal kaponiera.pl

Spacer terenowy na Fort 44 Tonie – z wykładem i zwiedzaniem

Serdecznie zapraszamy 4 października na wyjątkowy spacer terenowy z przewodnikiem zakończony wykładem i możliwością zwiedzania Fortu 44 „Tonie”.

📍 Zbiórka uczestników o godz. 9:45 na parkingu P+R Krowodrza Górka
👉 Lokalizacja zbiórki – kliknij tutaj

O godzinie 9:58 wspólnie wyruszymy autobusem linii 240 w stronę północnej obwodnicy Krakowa. Po krótkiej podróży przejdziemy pieszo do Fortu Tonie – trasa wiedzie przez tereny zielone i częściowo nieutwardzone, prosimy o wybór odpowiedniego obuwia.

Na miejscu weźmiemy udział w wykładzie dr Barbary Zbroi pt. „Nie tylko Maurycy Baruch – wytwórnie cegieł w okolicach Krakowa w XIX i XX wieku”, który odbędzie się o godz. 12:00 na terenie Fortu 44 Tonie.

Po wykładzie chętni uczestnicy będą mogli zwiedzić fort z przewodnikiem.

Powrót z Fortu Tonie we własnym zakresie – z przystanku Pękowice Fort (linie 240 i 290), który znajduje się niedaleko fortu.

Spacer poprowadzi dr Krzysztof Wielgus.


Fort 44 Tonie
Fort 44 Tonie / Gh. Tonie (główny, uniwersalny fort opancerzony) powstał w 1879 roku jako dzieło półstałe. W latach 1881-84 został przebudowany na artyleryjski fort jednowałowy. Jego zadaniem była obrona doliny Prądnika, oraz traktu Olkuskiego. Fort założono na narysie zbliżonym do rozwiązania klasycznego opartego na pięcioboku, jednak bok południowy (szyjowy) załamano pod kątem zbliżonym do prostego i przedłużono bark wschodni tworząc półbastion z dodatkową kaponierą co ułatwiło obronę zapola. Obiekt składał się z parterowych, załamanych na prawym skrzydle koszarów szyjowych, schronu głównego, wału artyleryjskiego ze schronami pogotowia i kaponier strzegących dostępu do fosy. W 1902 roku został przekształcony w dzieło pancerne..”(kaponiera.pl)
Więcej informacji na http://www.kaponiera.pl/4/tonie.html

Fort 44 Tonie – ulica Jurajska 3, 31-262 Kraków


zdjęcie nagłówkowe: kaponiera.pl

Fort 52a Jugowice – Prezentacja sylwetki żołnierza austro-węgierskiego

Zapraszamy 27 września w godzinach 14:00–17:00 do Fortu 52a Jugowice, który dziś pełni funkcję Muzeum i Centrum Ruchu Harcerskiego.

W ramach wydarzenia „Twarze Twierdzy” odbędzie się wyjątkowa prezentacja sylwetki żołnierza armii austro-węgierskiej – jego wyposażenia oraz umundurowania w różnych konfiguracjach spotykanych podczas Wielkiej Wojny.

Zaprezentowane zostaną unikalne elementy umundurowania, wyposażenia oraz materiały archiwalne pochodzące z bogatej kolekcji Marcina Słomskiego. To niepowtarzalna okazja, by zobaczyć fragment niezwykłych zbiorów pasjonata i kolekcjonera, a także osobiście porozmawiać z nim o jego fascynacji historią i militariami.

Prezentacja  będzie dostępna do końca trwania Dni Twierdzy Kraków w godzinach otwarcia Muzeum. Nie przegapcie tej okazji by zobaczyć oryginalne i unikatowe eksponaty.


Fort 52a Jugowice

Fort 52a Jugowice / Gz. Jugowice (pośredni, pancerny obrony bliskiej) powstał w latach 1897-98. W obecnych czasach niepoprawnie nazywany również Łapianka. Wzmacniał obronę południowej flanki twierdzy, umożliwiając panowanie nad traktem wiedeńskim (dzisiejsza ulica Zakopiańska). Układ fortu jest typowy, ale dostosowany do położenia i funkcji jaką pełnił. Miał półkolisty narys, fosę o stoku spłaszczonym od czoła i barków, zaś fosę o profilu pełnym jedynie od strony szyjowej. Broniona była z półkolistej bastei obrony zapola. Centralne położenie zajmował plac broni zamknięty od czoła elewacją korpusu koszarowo-bojowego i otoczony wałem z pozycjami strzeleckimi dla piechoty, połączonymi funkcjonalnie z galerią strzelecką na budynku, przewidzianą do nadbudowania worami z piaskiem z wstawionymi pancernymi tarczami. Jedyny wjazd prowadzi od strony północnej z dawnej drogi rokadowej odchodzącej od traktu wiedeńskiego, a broniła go kaponiera obrony wjazdu.”(kaponiera.pl)

Więcej na kaponiera.pl/8/jugowice.html


Fort 52a Jugowice – ulica Forteczna 28, 30-437 Kraków


zdjęcie nagłówkowe za pl.wikipedia.org

Fort 45 Marszowiec – zwiedzanie obiektu

Zapraszamy 28 września o godzinie 12:00 na zwiedzanie Fortu 45 Marszowiec.

Choć fort pozostaje w rękach prywatnych, dzięki uprzejmości właściciela – pana Stanisława Sudera – zostanie on udostępniony zwiedzającym. To niezwykła okazja, by zobaczyć postępy prac porządkowych, obejmujących m.in. usuwanie roślinności kolidującej z zabytkowymi kubaturami oraz porządkowanie terenu po wcześniejszej działalności prowadzonej w forcie.

Spacer poprowadzi dr Krzysztof Wielgus, który przybliży dzieje fortu i jego znaczenie w systemie obronnym.

Dodatkową atrakcją będzie możliwość zobaczenia jednego, wyjątkowego eksponatu z imponującej kolekcji pana Stanisława Sudera – znanego i cenionego kolekcjonera zabytków, a zwłaszcza zabytków motoryzacyjnych. Co to będzie? Tego dowiecie się na miejscu – szykuje się wspaniała niespodzianka!

Zachęcamy do rezerwacji, które ruszą dzisiaj o godzinie 18:00

 

Serdecznie zapraszamy!!


Fort 45 Marszowiec

„Fort 45 Marszowiec / Gh. Marszowiec (główny, artyleryjski) został zbudowany w latach 1883 – 1884. Reprezentuje typ fortu artyleryjskiego jednowałowego. Znajduje się na grzbiecie wzgórza ciągnącego się między dolinami Bibiczanki i Prądnika. W dzisiejszych czasach fort określany jest również drugą nazwą, od miejscowości w której się znajduje – Zielonki. Obiekt posiada typowy pięcioboczny kształt, w skład którego wchodzą koszary szyjowe wraz z pancernym sponsonem flankującym bramę główną, schron główny oraz osiem schronów pogotowia na wale artyleryjskim”

Więcej informacji na http://www.kaponiera.pl/5/marszowiec.html


Fort 45 Marszowiec – Do Fortu, 32-087 Zielonki


zdjęcie nagłówkowe z zasobów własnych stowarzyszenia

Spotkanie z pasjonatem w Forcie 50 ½ O Barycz! 

Spotkanie z pasjonatem w Forcie 50 ½ O Barycz!

W sobotę, w godzinach 14:00–20:00, oprócz zwiedzania fortu zapraszamy Was na wyjątkową atrakcję – spotkanie ze Stanisławem Kocherkiem, kolekcjonerem najstarszych modeli kuchenek i majsterkowiczem, który potrafi „ożywić” sprzęty sprzed ponad stu lat.

Podczas spotkania będziecie mogli:
✨ zobaczyć unikatową kolekcję zabytkowych kuchenek,
✨ posłuchać opowieści o ich dawnym użytkowaniu,
✨ spróbować samodzielnie zagotować wodę na stuletnim urządzeniu.

Sprawdzimy też razem, czy w katalogu praskiej firmy dostarczającej wyposażenie dla oficerów CK znajdują się modele z kolekcji Staszka.

To świetna okazja, by spędzić popołudnie w fortecznych murach – łącząc historię, ciekawostki techniczne i dobrą zabawę!


Fort 50 1/2 O Barycz
Fort 50 1/2 O Kosocice / Gh. Kosocice Ost (główny, pancerny obrony bliskiej) powstał w latach 1897-98. Po wojnie nazywany również Barycz. Zbudowano go na terenie Kosocic, w miejscu dawnej baterii 50b. Stworzył wspólną grupę z sąsiednim fortem 50 1/2 W Kosocice. Po budowie grupy fortecznej zniesiono pobliski szaniec IS VII-2. Broniły traktu lwowskiego i linii kolejowej do Przemyśla. Fort wschodni został zlokalizowany w pobliżu kościoła w Kosocicach. Posiada nieregularny trapezowy narys i otoczony jest klasyczną suchą fosą z omurowanym przeciwstokiem, która broniona była szybkostrzelnymi armatami umieszczonymi za pancerzami w kazamatach dwóch kaponier rewersowych zlokalizowanych w narożach fosy. (kaponiera.pl)
Więcej informacji na http://www.kaponiera.pl/7/barycz.html

Fort 50 1/2 O  Barycz – ulica Hallera 25,  30-694 Kraków

Zdjęcie nagłówkowe z zasobów MDK Fort 49 Krzesławice

Przejdź do treści